سعيد نفيسى

60

زندگينامه عطار نيشابورى ( فارسى )

كجا آورده و چگونه بايد تعبير كرد نمىتوان مدركى براى تعيين تاريخ ولادت عطار دانست . در هر حال با دلايلى كه پيش از اين آمد مسلم است كه فريد الدين عطار در نيمهء دوم قرن ششم و در سالهاى آغاز قرن هفتم زيسته است و كسانى كه با او معاصر و معاشر بوده‌اند همه از 605 تا 618 يعنى به فاصلهء 22 سال تا 9 سال پيش از او درگذشته‌اند و وى در حدود 537 ولادت يافته و نود سال در اين جهان زيسته است . سوانح زندگى چيزى كه از زندگى عطار مسلم است اين است كه ساكن نيشابور يا شادياخ محله‌اى از آن شهر و اصلا از مردم آن نواحى بوده است . پيش از اين آورده‌ام كه پدرش هم در نيشابور مىزيسته و پيشهء عطارى داشته و وى نيز به همان پيشهء پدر زيسته است . در زمانهاى قديم تا قرن نهم در ميان پيشه‌ورى و دانشمندى چندان راهى نبوده است چنان‌كه بسيارى از بزرگان ادباى ايران باصطلاح آن زمانها وراق بوده‌اند يعنى كتاب‌فروشى مىكرده‌اند بدين گونه كه برخى از دانشمندان كه دانا و خوش‌نويس بوده‌اند در آن زمانى كه چاپ كتاب هنوز اختراع نشده بود نسخهء كتابها را به خط خود مىنوشتند و مىفروختند و از اين راه گذران مىكردند و البته كسى كه كتاب مىخريد ترجيح مىداد آن را از دانشمندى بخرد كه درست نوشته باشد و بتواند به آن نسخه اعتماد بكند . از ميان اين دانشمندان گروهى هم عطار بوده‌اند يعنى در شهر دكانى داشته‌اند و بر آن دكان مىنشسته‌اند و مردم دردمند و بيمار نزد ايشان مىرفته‌اند و درد خود را مىگفته‌اند و دوا مىگرفته‌اند ، پس عطار به كسى مىگفتند كه هم پزشك بوده باشد و هم داروفروش چنان‌كه بسيارى از بزرگان اطباى قديم ايران همه به همين حال زيسته‌اند و همهء ايشان را عطار گفته‌اند